असे काय आहे..?

सांग नजरेत तुझ्या असे काय आहे...
भेटण्यास पुन्हा नजर अनावर आहे!

सांग मौनात तुझ्या असे काय आहे...
लपवलेस जे तू, मज ऐकायचे आहे!

सांग सुरात तुझ्या असे काय आहे...
भिजले कितीक, परी मी अतृप्त आहे!

सांग स्पर्शात तुझ्या असे काय आहे...
अनोखी प्रीत नवी, मनी अंकुरते आहे!

सांग सहवासात तुझ्या असे काय आहे...
दुरावा हरेक क्षणी युगांचा भासत आहे!

आंधळे प्रेम

एका मैत्रिणीच्या अनुभवावर आधारित...
-------------------------------------

ती आणि तो..
कॉलेजमध्ये एकत्र शिकले..
ती सुंदर आणि तो हॅंड्सम,
त्याने तिला ’विचारले’
आणि तिने लाजून होय म्हंटले...

तुम्ही म्हणाल,
ह्यात काय विशेष?
हे तर नेहमीच घडते...

दोघांनाही घरून विरोध झाले..
पण प्रेमाला कोण बांध घालू शकले?
दोघेही सेटल झाले...
प्रेमाचे रुपांतर लग्नात झाले...

तुम्ही काय विचार करताय...?
सारे कसे आलबेल झाले.!
अगदी सिनेस्टाईल झाले... !
पण इथे सिनेमाचा The End होतो...
आणि आयुष्य इथूनच सुरू होते!

राजा राणीचा संसार सुरु झाला...
नव्या नवलाईत प्रेमाला बहर आला!
हळूहळू गाडी पुढे सरकली...
बहर फुलण्याआधी,
ओसरायला सुरुवात झाली...

तिचे आचार विचार, संस्कार,
त्याच्याहून वेगळे होते...
तिच्या आधुनिक विचारांना,
त्याच्या संकुचित वृत्तीचे कूंपण होते!

तिच्यासाठी तो अजूनही मित्रच होता,
त्याच्यालेखी मात्र ती पायातली वहाण होती..
प्रेयसी आता बायको झाली होती...
तो म्हणेल ते सारेच तिने ऐकावे,
त्याची अपेक्षा होती...

त्याच्या वृत्तीला विरोध करण्याचा,
तिने गुन्हा केला!
तिला शिक्षा देण्या,
त्याच्यातील राक्षस जागा झाला...

शिविगाळ, मारामारी,
रोजचीच सुरु झाली...
आपण ज्याच्यावर प्रेम केले,
तो हाच का?
तिची मती गुंग झाली !

नक्की कुठे चुकले,
ती शोध घेऊ लागली..
आंधळ्या प्रेमाने घात केला.
तिला जाणिव झाली !

आता मात्र ती सावध झाली!
सुटका करुन घेण्यासाठी,
तिने धडपड सुरु केली...
त्याची नजर चुकवून,
ती घरातून पळून गेली!

आणखी एका
आंधळ्या प्रेमाची परिणीती,
लवकरच घटस्फोटात झाली!

मुलगाच हवा...

ई-सकाळवर नेहमी वेगवेगळ्या विषयांवर जनमत चाचणी घेतली जाते. कालच्या ई-सकाळवर "मुलगाच हवा असणारांना गर्भलिंगनिश्चितीचा अधिकार देणे योग्य ठरेल काय" या मुद्द्यावर मतचाचणी घेण्यात आली.
खरचं असे काही अधिकार देणे योग्य आहे का? माझ्या मते असा अधिकार देणे सामाजिकदृष्ट्या फारच घातक आहे...कारण इथे कोणालाही मुलगी नको असते. "मुलगा काय किंवा मुलगी काय.. दोन्ही सारखेच..",असे कोणी कितीही म्हणाले, तरी आपल्याला मुलगी व्हावी असे खूप कमी जणांना वाटत असते.. आणि त्यांच्या मागच्या पिढीचे तर विचारुच नका...आपल्याला होणारे नातवंड हे मुलगाच असावे असा बहुतेकांचा अट्टाहास असतो. खासकरून स्त्रियां...माझ्या मुलाला/मुलीला मुलगा झाला, म्हणजे मी या संसारातून सुटले असे म्हणणा-या कितीतरी आया मी पाहिल्या आहेत. अशी परिस्थिती असताना, जर "गर्भलिंगनिश्चितीचा अधिकार" राजरोसपण मिळाला तर मग काय होईल हे सांगायला कोणा ज्योतिषाची गरज नाही. मागेही मी माझ्या ब्लॉगवर "नको असलेल्या मुलींना सरकार संभाळणार.." या विषयावर एक पोस्ट टाकली होती. तिथेही मी ह्याबद्द्ल विचार मांडले होते.
मुळात मुलगी नकोशी का वाटते? ती वंशाचा दिवा नाही म्हणून ? तिची अब्रू आयुष्यभर संभाळावी लागते म्ह्यणून? तिच्या लग्नावर आई-वडिलांना आयुष्यभराची कमाई खर्च करावी लागते म्हणून? मुलीचे आई-वडिल म्हणून कमीपणा घ्यावा लागतो म्हणून? नक्की कशासाठी मुलगी नको असते?
किंवा मुलगा का हवा असतो...? तुमचे नाव तो पुढे चालवू शकतो म्हणून? तो तुम्हाला आयुष्यभर संभाळू शकेल म्हणून ? त्याच्या लग्नात तो भरपूर हुंडा आणेल म्हणून?
कधी बदलणार हे वर्षानुवर्षे चालत आलेले बुरसटलेले विचार...? कधी बदलणार लग्नाच्या नावाखाली, मुलीच्या आई-वडिलांना लुबाडणा-या रुढी आणि चाली रिती? कुठेही गेले तरी आपले शिल धोक्यात येणार नाही याची तिला खात्री कधी मिळेल? कधी घेऊ शकतील मुली मोकळा श्वास? कधी संपेल जन्मालाही येण्याआधीचे त्यांचे मरण?
काहीच करायचे नाही का आपण? आपण एक तर नक्कीच करु शकतो... स्वत:पासून सुरुवात करु शकतो हे सारे बदलण्यासाठी... नाही का?

तुम्हाला काही सुचतयं का यापुढे ?

काल अचानक या ओळी सुचल्या... आणि मग गाडी तिथेच अडखळली...तुम्हाला काही सुचतयं का यापुढे ?
---------------------------------------
न जाने कबसे आखोंको तेरा इंतजार था..
न जाने कबसे दिलमे तेरा ख्वाब सजा था..

तुम मिले युं लगा अब मंजिल करीब है,
जिंदगी की राह का हमसफर मिल गया..

Father's Day च्या निमित्ताने...

काल Father's Day होता... गेले २-३ दिवस रेडिओ मिर्चीवर Father's Day चे कौतुक सुरु होते...कधी नुकते बाबा झालेल्या लोकांची थेट मॅटर्निटी होम मधून "साला मै तो बाप बन गया.." म्हणत मुलाखत ऐकवली जात होती.. तर कधी तरुण तरुणीना वडिलाविषयीचा आदर आणि प्रेम शब्दांमधून ओसंडून वहात होते... हे सारे ऐकून मनात विचार आला की, मला जर कोणी, बाबांबद्द्ल एका वाक्यात बोलायला लावलं तर मी काय सांगेन? एका वाक्यच काय पण अगदी १० वाक्यं सुद्धा कमी पडतील..एका वाक्यात मी फार फार तर इतकेच म्हणेन... "I am proud to be his daughter !"
आम्हा तिघी बहिणींना बाबांनी कायम शिक्षणासाठी प्रोत्साहन दिलंय..अमुक एक मला शिकायची आहे असं आम्ही म्हणालोय आणि बाबा त्याला नाही म्हणाले असे कधीच झाले नाही. अगदी सहा महिन्यांपुर्वी मी कार ड्राईव्हिंग शिकायचे म्हणाले,तेव्हांही ते नाही म्हणाले नाहीत.. आपल्याकडे कार कुठे आहे किंवा आपण कार घेऊ तेव्हा शिक, असे एकदाही म्हणाले नाहीत.स्पर्धा, परीक्षांमध्ये आम्ही यश मिळवावे यासाठी बक्षीसांचे अमिश असायचे...माझ्या चौथीच्या शिष्यवृत्ती परिक्षेच्या वेळेस, त्यांनी सायकलची पैज लावली..शिष्यवृत्ती मिळाली की सायकलचे बक्षीस! आणि ते मी मिळवले! आम्ही तिघींनी खूप शिकावे आणि भविष्यात स्वत:च्या पायावर उभे रहावे, यासाठी ते कायम धडपडत राहिले...
आपल्याला मुलगा नाही किंवा तीन मुली आहेत याची खंत त्यांच्या चेह-यावर पाहिल्याचे मला आठवत नाही ! या मुलींवर खर्च करुन काय उपयोग, या तर शेवटी दुस-याच्याच घरी जाणार, असा विचार त्यांच्या कृतीत मी कधीही अनुभवला नाही. त्यांनी सदैव आम्हाला मुलांसारखंच वागवलं, वाढवलं !
अर्थात इतर सर्वसामान्य बाबांप्रमाणे, त्यांनीही आमच्यावर काही बंधने घातली आहेत...मी जिन्स घालण्यावरुन आमचे किती तरी वेळा वाद झाले असतील.. पण त्यांनी कधीही मला त्यासाठी परवानगी दिली नाही! अर्थात ही सारी बंधने, आमच्या काळजीमुळेच आहेत !
आम्ही लहान सहान गोष्टीत स्वावलंबी असावे ह्याकडे त्यांचे लक्ष असते ! अगदी सायकलचे पंक्चर काढण्यापासून लाईटबिल भरण्यापर्यंत बाहेरची सगळी कामे करण्याची सवय लावली.आणि हे सगळे करताना, ते कधीही सोबत आले नाहीत.. मला लहानपणी इतका राग यायचा, की तुम्ही आम्हाला प्रत्येक वेळी एकटेच का पाठवता...? किमान पहिल्या वेळेस तरी सोबत चला.. ! पण आता पटतय, He wanted us to face the world.. he wanted us to become independent !
तीन वर्षांपुर्वी मला नोकरीची प्रथम संधी मिळाली. पण त्यासाठी मला मुंबईला रहावे लागणार होते. त्यावेळी बाबांनी आईचा विरोध पत्करून मला पूर्ण पाठिंबा दिला ! आणि त्यानंतर सलग दोन वर्षे, माझी पुण्यात बदली होईपर्यंत, ते दर सोमवारी थंडी पावसाची पर्वा न करता पहाटे पाचच्या बस करिता स्टेशन वर सोडायला आले. कितीही त्रास झाला तरी, पहाटे चार वाजता उठून ते, मला सोडण्यासाठी ४.३० ला तयार असायचे !
एक व्यक्ती म्हणून त्यांच्यात काही गुण दोष असतील... नव्हे आहेत...पण तरी एक पिता म्हणून म्हणून ते कायम माझे आदर्श आहेत...Really proud to be his daughter !

वेडा पाऊस..

वेड्या पावसाची रिमझिम,
सृष्टी ओलावून जाई..
अनावर थेंबा थेंबातून तो,
सृजनाचे गीत गाई..

वेड्या पावसाची रिमझिम,
जग हे आसावून जाई...
बेधूंद पावसाचे हे क्षण,
नभ सारे कुशीत घेई...

वेड्या पावसाची रिमझिम,
मनही वेडावून जाई,
बरसता तुझ्या आठवणीं,
मन चिंब भिजून जाई..

तुम्हाला काय वाटतं?

तुम्हाला जर मी विचारले, दिवाळी कुठल्या महिन्यात येते... किंवा मराठी महिन्यांची नावे न अडखळता सांगा... तर कदाचित तुम्हाला असे वाटेल की हिला वेड वगैरे लागले की काय ? अगदी दुसरी -तिसरीतले मुलंही बारा मराठी महिन्यांची सांगेल किंवा दिवाळी अश्विन महिन्यात असते....
माझाही कालपर्यंत असाच समज होता की, एवढी जुजबी माहिती, प्रत्येक मराठी माणसाला असणारंच...
पण काल माझा हा समज, गैरसमज ठरला....
-------------------------
माझ्या टीममधल्या एकाने ( तो मराठी आहे..) , नवीन फ्लॅट घेतला... मी त्याला सहजच विचारलं,
मी : कायरे, गेलास का नवीन घरी रहायला....
तो : नाही अगं.. तो अधिक की काय सुरु आहे नं ... म्हणून आई म्हणाली की सध्या गृहप्रवेश नाही करायचा...
मी : हो बरोबर आहे... अधिक महिन्यात नवीन काही सुरुवात करत नाहीत.. आणि काही शुभकार्य ही करायचं नसतं...
तो : पण काय असतो गं हा अधिक महिना म्हणजे ?
त्या बापड्याने, अधिक महिना आयुष्यात पहिल्यांदाच ऐकला होता बहुतेक..त्याच्या प्रश्नावर, मी आणि अपर्णा त्याला अधिक महिना तीन वर्षांनी कसा येतो...चांद्रमास वगैरे समजावून सांगू लागलो...तर तो म्हणे... तुम्हाला इतकं सगळं कसं काय माहिती.... !!
-------------------------
विषय वाढत गेला आणि मी त्याला सहज म्हणाले की अधिक महिना सोड.. पण वर्षाचे बारा महिने तरी माहिती आहेत ना.. तो हो तर म्हणाला.. पण त्याची गाडी, चेत्र, वैशाख, ज्येष्ठ म्हणत भाद्रपदावरच थांबली.... आम्ही दोघी आश्चर्यचकित....!!! हा इतका भारी... म्हणे, शाळेत तिसरी -चौथीत शिकलेलं आत्तापर्यंत कसं लक्षात रहाणारं... आणि काय उपयोग ते माहिती असून ?? मी म्हणाले, अरे आपले सगळे सण-वार ह्यावरच ठरतात ना...संक्रांत सोडली तर इतर सगळे सण मराठी महिन्यानुसारच येतात... !! ह्यावर काय म्हणाला असेल हा मुलगा...मला फक्त ऑक्टोबर-नोव्हेंबर मध्ये कधीतरी दिवाळी येते हे माहिती आहे...
आणि आपल्याला हे माहिती नाहिये, याची खंतही नाही त्याला !! आम्हालाच त्याने सुनावले, काय फरक पडतो.. ही माहिती नसल्याने ? कितीतरी जण असे असतील की ज्यांना हे लक्षात नसेल किंवा माहिती नसेल... How does it really matter???
त्याच्याशी वाद घालून आम्ही दमलो... आणि "फरक तो पडता है भाई..." असे मनात म्हणत आपापल्या कामाला लागलो...
-------------------------
तुम्हाला काय वाटतं... त्याचं बरोबर आहे?

तुम्ही काय करता अशा वेळी...?

बाहेर काय मस्त वातावरण आहे....ढग भरुन आले आहेत..उन गायब झाले आहे...छान हवा आहे.. वा-याने गुलमोहोराच्या फांद्या झूलत आहेत..गुलमोहोर, बहावा रस्त्यावर पायघड्या घालत आहेत... आणि अशा वेळी भटकायचं किंवा खिडकीत बसून निसर्ग अनुभवायचं सोडून की-बोर्डवर बोटं आपटत बसणं किती बोरिंग !!
दुपारी जेवण झाल्यावर थोडसं फिरुन आलो..मध्येच उन-सावलीचा खेळ सुरु झाला.. क्षणभर वाटले... अरे श्रावण सुरु झाला की काय ? मग इच्छा नसतानाही पुन्हा ऑफिसमध्ये यावे लागलेच..
ऑफिसमधली समस्त जनता बाहेरच्या जगाशी काहीही देणंघेणं नसल्यासारखी आपापल्या मशिनसमोर डोकेफोडी करते आहे...मला काम सुचतच नाही...आणि मी आणि माझी मैत्रिण अपर्णा उगीचच वेड्यासारखे मिटिंग रुम मध्ये जातो..तिथले पडदे सरकवून बाहेरचे दृश्य डोळ्यात साठवू पाहतो...

तुम्ही काय करता अशा वेळी...?

शुभेच्छा

लाडक्या सोनालीस,
आज तुला काय द्यावे,
यावर खूप विचार केला..
मग लक्षात आले,
लाडक्या बहिणीला द्यायला,
शुभेच्छांहून अधिक मोलाचे,
काय असू शकते...?

नावाप्रमाणेच तुझे, आयुष्य सोनेरी व्हावे,
हास्याची दैवदेणगी सदैव साथ राहू दे !

जीवन तुझे फुलून यावे, प्राजक्ताच्या बहराप्रमाणे...
आणि त्याचा दरवळ दाही दिशांना पसरू दे !

मोठेपण मिळव आभाळाएवढे...
आणि तुझ्या प्रेमाची सावली सर्वांवर पडू दे !

शब्द ही आहेत अपूरे, मनातले सांगायला...
विवाहाच्या मंगलसमयी, माझ्या लक्ष लक्ष शुभेच्छा !!!!

असशील का रे तू...

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
थोडा शहाणा... अन थोडासा वेडा ?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
गुलमोहोर बघताच डोळ्यात साठवणारा?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
हरेक पावसाच्या प्रेमात नव्याने भिजणारा?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
जगजीतच्या आवाजात हरवून जाणारा?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
रात्रभर जागून पुस्तक संपवणारा?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
दुस-राला ठेच लागता डोळ्यात पाणी येणारा?

असशील का रे तू माझ्याच सारखा...
थोडा शहाणा... अन थोडासा वेडा !!

गेलीस तू निघोनी साजणघरी..

लाडके..
गेलीस तू निघोनी साजणघरी...
आठवणीत तुझ्या मन हे भिजत आहे,
येशील कुठूनशी, पुढल्याच क्षणाला,
आम्हाला असे उगीच भासत आहे...

"सोनू"... आई सवयीने हाक मारते !
न येता प्रतिसाद तुझा, डोळ्यात पाणी येते..
घरभर विखुरलेल्या तुझ्या खुणां...
मन अधिकच वेडावून जाते...

तुझ्याविना घर हे रिते वाटत आहे...
पण ,तू व्यापले असशील सासर सारे,
ह्या कल्पनेने मन सुखावते आहे...

होईल सवय हळूहळू तुझ्या नसण्याची...
तुझ्या सुखात आमचे सुख भरुन वाहेल...

उगा नकार देऊ नको...

अधीर नेत्र तुझे, पापण्यांआड लपवू नको..
प्रिती मनात असता, उगा नकार देऊ नको..

तुला भेटल्यावर, तुझा विरह असह्य होतो,
म्हणून का गं मी, तुला भेटण्याचे टाळतो?

दूर असताना तुलाही, माझी आठवण येते ना?
रातीचा चांद पाहून, मन तुझेही झुरते ना?

का तरीही वेडे, अनावर प्रेमा बांध घालशी?
नजरेने सांगितले जे, ओठांवर न आणशी?

तुझ्याचसाठी राणी, मी हे जग सोडले आहे,
परिणामांचे भय सांग तुला मात्र का आहे?

पाऊस पहिला बरसून गेला...

पाऊस पहिला बरसून गेला..
ढगांच्या तालावर, बिजलीला नाचवून गेला..
पाऊस पहिला बरसून गेला..
अतृप्त धरणीला भिजण्याचे वेड देऊन गेला...
पाऊस पहिला बरसून गेला...
उजाड माळरानावर बीजांकूर रुजवून गेला...
पाऊस पहिला बरसून गेला..
न्हालेल्या सृष्टीला नवा साज चढवून गेला...
पाऊस पहिला बरसून गेला..
निष्पर्ण मनाला पालवीची आस लावून गेला...
पाऊस पहिला बरसून गेला..

नको अवेळी बोलावू..

नको नको रे प्रिया,
असा अवेळी बोलावू...
बंधने ही घरदाराची,
सांग कशी तोडू??

भेटण्यास तुला,
मीही आतूरते..
न मी आले तरी,
मन तुझ्याकडे धावते !

अवस्था ही माझी,
तू समजून घे ना..
न येता भेटण्या तुला,
तू रागवू नको ना !!

धीर थोडा धर रे,
मी तुझीच होणार आहे,
विरहाचे हे क्षण तोवरी,
तू मजसाठी सोस ना !!

उन्हाळी सुट्ट्या - ५

आम्ही सगळी मिळून एकूण ११ मावस भावंड..त्यातही तीन जण बऱ्यापैकी मोठे.. पण आम्ही बाकीची चिल्ली-पिल्ली जाम धुडगूस घालायचो.मावशी किंवा मामाकडे कुठेही आमचा गोंधळ सुरु असायचा..मावशी काही बोलत नसे.. मात्र आजी थोडी शिस्तीची..तिथे जरा दबकून रहावे लागायचे..त्यामुळे आमचा जास्तीत जास्त वेळ मावशीच्या घरीच जायचा..
जेवणाचे ही तेच.. जिथे आवडीची भाजी, तिथे आमची पंगत...आमच्या सगळ्या भावंडात एक कॉमन आहे.. कुणालाही वांग्याची भाजी आवडत नाही...पण आजीकडे असली नाटकं ( हा तिचाच शब्द..) चालायची नाहीत...जेवायच्या आधी, स्वयपाकाचा गुपचूप अंदाज घ्यायचा आणि मग ठरवायचं कुठे जेवायच ते...पण जर आजीच्या जर लक्षात आलं तर मात्र सुटका नसे !!
आजी जितकी कडक तितकेच आजोबा मऊ होते..त्यांना सांधेदुखीचा त्रास होता.. आम्हा नातवंडांकडून ते आळीपाळीने, गुडघे दाबून घेत..त्यांच्याकडे भुताच्या गोष्टींचा मोठा खजिना होता..त्यांचे गुडघे दाबताना, त्या गोष्टी ऐकायला सगळ्यांना फारच आवडायचं..दुपारची एक झोप झाली की तेही आमच्यात पत्ते खेळायला सामील व्हायचे...कधीकधी आजीही खेळायची..
मावशीकडे तिचे सासरे होते. त्यांना आम्ही दादा आजोबा म्हणायचो..त्यांनी मोतीबिदूचे ऑपरेशन न केल्याने त्यांची दृष्टी गेली होती..सकाळ्च्या वेळी ते आमच्याकडून पेपर वाचून घेत. प्रभातच्या ठळक बातम्या, अभंगवाणी..एखादी बातमी त्यांना इंटरेस्टिंग वाटली तर ती पूर्ण वाचायला सांगायचे. माझा आवाज एकदम खणखणीत. त्यामुळे बऱ्याचदा ते मला वाचायला सांगत.पेपर वाचून झाला की कधीतरी अचानक कनवटीचा रुपया काढत आणि हातावर ठेवत. एकदम मस्त वाटायचं... खरी कमाई केल्यासारखं..दादा आजोबा जवळ बसवून कधी गप्पा मारायचे, कधी झिम्मा खेळायचे..त्यांना "दोन घडीचा डाव, याला जीवन ऐसे नाव" हे गाणं फार आवडायचं..टाळ्यांच्या तालावर ते म्हणायचे..त्यांच्या मऊ तळव्यांचा स्पर्श मला खूप आवडायचा..
मावशीच्या अंगणात छोटी बाग होती..तिकडे पेरु, डाळिंब आणि जांभूळ, अशी फळझाडे होती.. दुपारी मोठी माणसे झोपली की आमचा फळं काढण्याचा उद्योग सुरु...मध्येच एखादा कुल्फीवाला घंटी वाजवत यायचा.. मग आईची झोप मोडून किंवा आजोबा जागे असतील तर त्यांच्याकडे कुल्फी मागायची..वाह... काय दिवस होते ते!!! नाहीतर आता... बसलोय ए.सी. मध्ये की-बोर्डची बटणं दाबत..!!
शुक्रवारातल्या मावशीकडे जायचं, पण तेही दोन-तीन दिवस... एकतर तिचे घर थोडे छोटे होते.. आणि दुसरं म्हणजे, खेळायला जागाच नाही.. घराबाहेर पडलं की लगेच रस्ता..
पुण्यात दहा-पंधरा दिवस राहिलं की मग आमचा मुक्काम दहीवडीच्या मावशीकडे..
मावशीचं घर म्हणजे एकदम बंगलाच..अंगणात शहाबादी फरशीचा ओटा, समोर मोठी बाग.. मागे भरपूर मोकळी जागा आणि वर गच्ची...! रात्रीचे जेवण एकतर बाहेरच्या ओट्यावर किंवा मग गच्चीत..जेवायला दर एक-दोन दिवसाआड आमरस !! गावात, दिवसा उन जाणवलं तरी रात्री छान गार हवा असते. गारव्यात आमरसाचे जेवण म्हणजे सुख ! बागेत फुललेल्या मोगऱ्याचा वास वातावरणात सगळीकडे पसरलेला असायचा... रात्री झोपायला अर्थातच गच्चीवर..! रात्री उशीरापर्यंत पत्त्याचे डाव रंगायचे.. लहानांबरोबर मोठेही खेळायचे.. मग झोपताना गच्चीत अंथरुणावर पडल्यापडल्या आकाश निरीक्षण सुरु व्हायचं.. मृग, सप्तर्षी यांना शोधण्याची चढाऒढ लागायची..मध्येच कधीतरी तारा निखळताना दिसायचा..
मेच्या शेवटच्या आठवड्यात अचानक पावसाची चाहूल लागायची.. आभाळ भरुन यायला लागलं की दादाबरोबर रानात जायचं... मोर पहायला...मायणी रोडवर त्या रानात बरेच पक्षी होते..पावसाचे चिन्ह दिसू लागले की मोर थोडे बाहेर येत. मोर बघण्यासाठी किती आटापिटा करायचो. त्यांना चाहूल लागेल म्हणून एकदम चोर पावलांनी चालायचं.. बोलायचं तर बिलकूल नाही..मोरांचा फुललेला पिसारा बघायला मिळणं म्हणजे पर्वणीच...पिसाऱ्याचे दर्शन जरी घडले नाही, तरी त्याची पडलेली पिसं गोळा करुन घरी आणायचा छंद साऱ्यांनाच होता..
पाऊस पडला की समजायचं मुंबईला माघारी जायचा दिवस जवळ आलाय...हा मे महिना इतक्या लवकर का संपला असं वाटायचं..पुन्हा शाळा.. अभ्यास...!! घरी जावूच नये, नको ती शाळा आणि अभ्यास..!! पण एक दिवस बाबा यायचे.... आणि त्यानंतर दोन-तीन दिवसांनी आम्हाला निघावंच लागे...

................................................................

उन्हाळ्याची सुटटी पुन्हा एकदा संपायची.. पुढल्या उन्हाळ्यापर्यंत... !!!

(समाप्त)

उन्हाळी सुट्ट्या - ४

वाट बघून बघून कंटाळल्यावर एकदाचा ’निकाल’ लागायचा...आईच्या भाषेत, ’आम्ही दिवे लावायचो !’ पुढच्या वर्गाची वाट दिसण्याएवढा उजेड आमचे दिवे पाडायचे.. कधी चुकून-माकून पेपर सोपे असल्यास पहिल्या दहात आमची वर्णी लागायची..पास झाल्याचा आनंद पेढे आणून साजरा करायचा...आणि पुण्याला जायची तयारी करायची...
एस.टी. बस ने जायचे तर मुंबई सेंट्र्लला जायचे, आणि रेल्वेने जायचे तर व्हि.टी. ला जावे लागायचे. तीन वर्षात, आम्ही एकदाच रेल्वेने आलो असू...बाबा रिर्झवेशन करुन ठेवायचे त्यामुळे जागा मिळण्याचा प्रॉब्लेम नसायचा..पण खिडकीची सीट कोणाची.. ह्यावरुन भांडणं व्हायची..त्यातही, ताई थोडी मोठी असल्याने तिची फार कटकट नसायची.. पण मी आणि सोनाली, म्हणजे माझी लहान बहीण, दोघींनाही खिडकी हवी असे..मग आईचा उपाय ठरलेला... खिडकी शेअर करायची.. एक तास मी, एक तास ती...आलटून पालटून त्या सीटवर बसायचो. ९२-९३ साली मुंबई-पुणे एक्स्प्रेस हायवे नव्हता..त्यामुळे पुण्याला पोहोचायला कमीत कमी पाच तास तरी लागायचे. पनवेल, खोपोली, खंडाळा, लोणावळा.. वेगवेगळ्या स्टेशनवर थांबत गाडी पुढे जाई.
प्रवासाला निघायच्या आदल्या दिवशी आई चिवडा, भडंग असा काहीतरी चटपटीत खाऊ करुन ठेवायची.. आणि पुन्हा पहाटे उठून तिखट-मिठाच्या पुऱया किंवा मग बटाट्याची भाजी आणि पोळी असं काहीतरी करायची. प्रवासात, आई हे खाणं बरोबर घ्यायची..असा आवडता खाऊ असतानाही, स्टेशनवर फिरणाऱ्या फेरीवाल्यांची भूरळ न पडणं अशक्यच...आई अर्थातच काहीही घेत नसे..फार -फार तर लेमनच्या किंवा श्रीखंडाच्या गोळ्या !! अगदीच हट्ट केला तर मात्र पाठीत एक धपाटा मिळायचा ! पण आईने घ्ररून घेतलेला खाऊ भरपूर असल्याने, आईचा फारसा राग येत नसे..
आम्हाला बसवून दिले, की बाबा मामाला ऑफीसमध्ये फोन करुन आम्ही कितीच्या बसने येतोय आणि त्या बसचा नंबर कळवायचे. मग स्टॅंडवर मामा घ्यायला यायचा. एक वर्ष मात्र गडबड झाली. आम्ही ज्या एस.टी. ने येत होतो, ती एस.टी. घाटातच बंद पडली..घाटात फोन वगैरे असण्याचा प्रश्नच नव्हता. त्यामुळे दुसरी एस.टी. बस येईपर्यंत थांबण्याला पर्याय नव्हता.एक तासाभराने दुसरी बस आली. आमची पहिली बस, पुणे स्टेशनला जाणार होती. आणि ही आत्ता आलेली बस स्वारगेटला जाणार होती. हा मोठाच प्रॉब्लेम झाला. मामा स्टेशनला थांबणार आणि आम्ही स्वारगेटला उतरणार.. ते ही एक-दीड तास उशीरा...त्यावेळेस काही मोबाईल नव्हते, त्यामुळे मामाला कळवणे अशक्य होते. शेवटी आम्ही स्वारगेटहून थेट घरी गेलो. पोहोचेपर्यंत आठ वगैरे वाजले.बिचारा मामा ! आमची गाडी वेळेवर न पोहोचल्याने जाम टेन्स झाला. एक तास भर वाट बघून त्याने डेपोत चौकशी केली. तिथे त्याला ही भानगड समजली. आत्तापर्यंत आम्ही घरी गेलो असू या विचाराने मग तोही घरी आला. प्रवासाच्या अशा बऱ्याच आठवणी आहेत..

................................................................
मला तीन मावश्या. त्यातल्या दोघी पुण्यात.. एकतर मामाच्या अगदीच जवळ रहायची. आणि दुसरी शुक्रवार पेठेत...तिसरी मावशी, दहीवडीला रहाते. (दहीवडी, साताऱ्यात आहे.) आमचा मुक्काम सगळ्यात आधी मामाकडे ! आम्ही आल्यावर किंवा आमच्या आधीच दहीवडीची मावशी आलेली असायची.

उन्हाळी सुट्ट्या - ३

दुपारच्या कडक उन्हामुळे, बाहेर खेळणं अशक्य असायचं. मग कुणाच्या तरी घरी जमून बैठे खेळ खेळण्याला पर्याय नसायचा. त्यातही आई कधीतरी बळजबरीने झोपवायची, पण आईला झोप लागली की आम्ही हळूच सटकायचो. आमची क्वॉर्टर एकदम प्रशस्त होती. तीन मोठ्या रूम्स, पुढे गॅलरी, आणि मागे मोठा पॅसेज होता. कुणाकडे ही जमलो, तरी मागच्या पॅसेजमध्ये आमचा अड्डा असायचा. पत्ते, कॅरम, चंपल, किंवा अगदीच कधीतरी काचापाणी असे कुठलेही खेळ चालायचे. एका सुट्टीत बाबांनी आम्हाला बुद्धीबळ शिकवले आणि मग कित्येक दिवस बाकीचे खेळ बाजूला पडले. समोरच्याचे सैन्य मारताना काय सॉलिड मजा यायची !! शनिवारी मामाकडे गेले होते..माझा मामेभाऊ सहावीत आहे..तो नुकताच बुद्धीबळ शिकलाय.. त्याच्यासाठी म्हणून खूप वर्षांनी पुन्हा बुद्धीबळ खेळले आणि त्याने चक्क मला हरवले!
आमच्या बिल्डींगसमोरच मोठे मैदान होते. संध्याकाळ झाली की, मग तिकडे खेळ स्रुरु..तिथे कायम वेगवेगळ्या ३-४ ग्रुपचे खेळ सुरु असायचे..लगोरी, लपंडाव, खो-खो, आट्या-पाट्या, बॅडमिंटन..आणि बरेच काही..अगदी अंधार होईपर्यंत बाहेर खेळणं सपंत नसे...
आमच्या घरापासून भायखळा जवळ होते.. त्यामुळे कधीतरी संध्याकाळी, राणीच्या बागेत चक्कर व्हायची...तिथे प्राणी बघत फिरणं, म्हणजे मस्त टाईमपास असायचा.

रात्रीचे जेवण झाले की, आम्ही चक्कर मारायला जायचो. घरात फारच गरम व्हायचं. मोकळ्या हवेत चक्कर मारुन आलं की मस्त झोप लागायची. कधी सातरस्ता, तर कधी महालक्ष्मी स्टेशन.. तर कधी कधी चिंचपोकळी...चिंचपोकळीची आठवण झाली की, मला आठवतात ती तिथल्या रेल्वे पुलाखालची घरे... घरे कसली.. झोपड्याच असायच्या त्या... इतक्या छोट्या... पण त्यातही त्या लोकांकडे कलर टिव्ही, फ्रिज वगैरे वस्तू असायच्या.. मला फार आश्चर्य वाटायचं त्याचं..
................................................................
मे च्या दोन-तीन तारखेला रिझल्ट लागायचा...त्या आधीच बाबा आमच्यासाठी, एस.टी., किंवा रेल्वेचे रिर्झवेशन करुन ठेवायचे...
(क्रमश:)

उन्हाळी सुट्ट्या - २

रविवारी उन्हं उतरल्यावर, आम्ही फिरायला जायचो. आमच्या क्वॉर्टरस आर्थररोडला (दक्षिण-मुबंई) होत्या. बाबा त्यांच्या नोकरीच्या सुरुवातीच्या काळात मुंबईला रहात असल्याने, त्यांना मुंबईची बरीच माहिती आहे. फिरायला जायचं ते अर्थातच, बेस्टच्या बसने. बसने फिरण्याचेही भारी आकर्षण असायचे तेंव्हा !! त्यातही डबल बसचे फारच !! कुठेही जाताना डबल बस मिळाली की वरच्या भागात बसायला एकदम मस्त वाटायचं. वरच्या भागात जाऊन सगळ्यात पुढच्या सीटवर बसायला, मला फार आवडायचं. अजुनही आवडतं. त्या सीट वर बसून अगदी थेट बससमोरचा रस्ता आणि त्याबरोबरच दोन्ही बाजू बघता येतात.. अगदी मस्त वाटतं उंचावरुन ते बघायला....
तीन वर्षात, बाबांनी आम्हाला दक्षिण मुंबईतील बरीच ठिकाणे दाखवली. वर्षभर या ना त्या कारणांमुळे फिरणं कमी व्हायचं. पण एकदा सुट्टया सुरु झाल्या की मग, आम्ही तिघी फिरण्यासाठी बाबांच्या मागे लागायचो. गेट वे ऑफ इंडिया, गिरगाव चौपाटी, गिरगाव चौपाटीजवळचे मत्सालय, हॅंगिंग गार्डन, वरळी, महालक्ष्मी...सारं काही..
गिरगावातील मत्सालयातले विविध प्रकारचे,नाना रंगांचे माश्यांचे निरीक्षण करताना वेळ कसा जायचा कळायचे नाही. मग सुर्यास्ताच्या वेळेस, चौपाटीवर यायचं, लाटांमध्ये मनसोक्त खेळायचं. जरा आत गेले की आई रागवायची, पण आईची नजर चुकवून आम्ही मोठ्या लाटा अंगावर घेउ पहायचो. सुर्यास्त होईपर्यंत चौपाटीवर खेळून मग घ्ररी परतायचो.
एखाद्या रविवारी हॅंगिंग गार्डनला जायचो. मलबार हिलचा परीसर एकदम पॉश ! तिथे फिरताना, आजुबाजूचे बंगले न्याहाळणे हा आमचा आवडता उद्योग! गार्डनमध्ये वेळ कसा जायचा हे कळायचे नाही. पाचवी-सहावीत असताना, त्या बागेचे फार आकर्षण होते, विशेषत: म्हातारीचा बूट !!
गेट वे ला गेलं की, बोटीत बसायचचं हे तर ठरलेलंच असे. मला आठवतयं, एका सुट्टीत आम्ही एलिफंटा केव्हस बघायला गेलो होतो. तिथे बघण्यासारखे काही नव्ह्ते, पण तरी तिथे जाण्यासाठी बोटीतून एक तास फिरायला मिळाले यातच जास्त आनंद होता.
................................................................
वाळवणाची कामे संपली की, पूर्ण दिवस उनाडक्या करण्यासाठी रिकामा असायचा. आता ओढ लागायची, ती पुण्याला जायची ! पण रिझल्ट लागेपर्यंत मुंबईत थांबावेच लागे...
(क्रमश:)

उन्हाळी सुट्ट्या - १

एप्रिलचा महिना उजाडलाय.. छळवादी वार्षिक परीक्षा संपत आलेल्या आहेत किवां संपल्या आहेत.. आणि सगळीकडे उन्हाळी सुट्ट्यांचे वेध सुरु झालेले आहेत. माझी साडेपाच वर्षांची चिमुरडी भाचीही काल जाम खुश होती...काल तिच्या शाळेचा शेवटचा दिवस होता.. आणि आता दोन महिनॆ शाळा नाही हे कळल्यामुळे स्वारी एकदम आनंदात होती..मला क्षणभर तिचा फार हेवा वाटला !! नोकरी सुरु झाल्यापासून, उन्हाळी सुट्ट्यांचे सुख अनुभवता येत नाही, पण तरीही, शालेय जीवनातील आठवणी अजुनही मनात घर करुन आहेत.
परीक्षा सुरु असतानाच आई वाळवणाची कामे सुरु करायची..पापडासाठी उडीद दळून आणले जात.वेफर्स साठी आई मोठे मोठे बटाटे आणायची. महिन्याच्या सामानाच्या यादीत, साबुदाणा, गहु नेहमीपेक्षा जास्त लिहिला जायचे...
ही सगळी तयारी होईपर्यंत, परीक्षा संपायची.. आणि मग सुरु व्हायचे एक एक वाळवणाचे पदार्थ ! पलंग, घरातून अगंणात यायचा...आम्ही तळमजल्यावरच रहायचो, त्यामुळे पलंग रोज आतबाहेर करताना फार त्रास नाही व्हायचा. पण वरच्या मजल्यवरच्या काकू लोकांचे फार हाल व्हायचे. मग एखाद्या दिवशी आमचे काम नसेल तर आमचा पलंग त्यांना दिला जायचा.
सगळ्यात आधी सांडगे घालून श्रीगणेशा केला जायचा आणि त्यानंतर मग साबुदाण्याच्या वाफेवरच्या पापडया, बटाट्याचे वेफर्स,कीस, साबुदाणा आणि बटाटयाच्या चकल्या अशी उपवासाची बेगमी व्हायची. वेफर्स वाळत घालताना, आम्हा बहिणींची स्पर्धा स्रुरु व्हायची, कोण किती वेफर्स वाळत घालू शकते? यावर वाद व्हायचे...आईला हे हवच असायचं, कारण त्यामुळे, काम भरभर उरकली जात. ज्या दिवशी पदार्थ केला जायचा, त्या संध्याकाळी तो पदार्थ आई तळायची, आणि त्याची अर्धवट वाळलेली चव काही वेगळीच लागायची.
हे सारे सुरु असताना आई मधेच एक दिवस कुरडया करण्यासाठी गहू भिजवायची. मग आम्ही दिवस मोजायचो.. चिक कधी खायला मिळेल याची वाट बघणं सुरु व्हायचं. दोन दिवसातच घर ओल्या गव्हाच्या आंबूस वासाने, भरुन जाई. खंरतर कुरडया करणं हे फार कष्टाचे काम ! चिक हाटणं, तो गरम असतानाच त्याच्या कुरडया करणं, हे सारं मला फार अवघड वाटतं. चिक हाटण्यासाठी दोन माणसे लागायची, त्यामुळे आईला शेजारच्या काकू मदत करायच्या.. आमची मदत फक्त खाण्यासाठीच.. फारफार तर, सोयामध्ये चिक भरुन देण्याचे काम आम्ही करायचो..गव्हाचे थोडेसे दूध आई ठेऊन द्यायची. कुरडया करुन झाल्यावर शेवटी, आम्हा सगळ्यांना खाण्यासाठी त्या दुधाचा आई चिक करायची.. गरम चिक, तूप आणि साखर घालून इतका स्वादिष्ट लागायचा !!
कुरडया झाल्यावर, पापडांची तयारी सुरु व्हायची. पापड करताना सगळ्यात जास्त मजा यायची. पापड करणे हे खरतर खूप वेळखाऊ काम! पण पापड करायला आसपासच्या आईच्या मैत्रिणी, आमच्या मैत्रिणी एकत्र जमायचो. ज्याचे पापड करायचे, त्याच्या घ्ररी धुमाकूळ ! सकाळी अकरा ते एक आणि मग दोन ते पाच - साडेपाच, पापड करताना गप्पांचा नुसता खच पडायचा. पापड करता करता एखादी लाटी, तेल लावून तोंडात टाकली जायचीच! ज्यांचे पापड करायचे, त्यांच्याकडे दुपारचे जेवण आणि चारचा चहा!! सगळ्यांचे पापड होईपर्यंत हे सुरु रहायचं.
ही सगळी कामं करायची, ते रविवार सोडून ! रविवारी, बाबांना सुट्टी !! तो दिवस फिरण्यासाठी राखीव असायचा...
(क्रमश:)

वेडं मन माझं...

वेडं मन माझं,
तुझी स्वप्नं पहाणारं,
वेडं मन माझं,
तुझ्या आठवणीत भिजणारं!!

वेडं मन माझं,
तुझ्या नजरेसाठी व्याकूळलेलं,
वेडं मन माझं,
तुझ्या शब्दस्पर्शासाठी आतूरलेलं!!

वेडं मन माझं,
तुला गर्दीत शोधणारं,
वेडं मन माझं,
तुझ्या वाटेवर हरवणारं!!!

माझा वसंत फुलतो आहे..

परसात फुललेला मोगरा,
आभाळी पुनवेचा चांद,
हवेत मंद गारवा,
मज आली तुझी याद..

अशाच चांदराती,
पहिली भेट घडली होती,
मंद धूंद गारव्यात,
तुझ्या प्रीतीची ओढ होती..

तू माळलेला मोगरा,
मनी अजूनही दरवळतो आहे,
तुझ्या आठवांसवे,
माझा वसंत फुलतो आहे..

तुझा अंत माझी सुरुवात...

ऋतू येत होते ऋतू जात होते,
तुझ्यासाठी जगता, मी कण कण मरत होते..

मद्याचा घोट, ओठ तुझे घेत होते,
विष त्या थेंबातील मजला जाळत होते..

पिल्लांना भरविण्या घाम मी गाळत होते,
घास ओढूनि त्यांचे, पोट तुझे भरत होते..

शिविगाळ मारहाण तुझी, मी रोजच जगत होते,
भोग पूर्व जन्मीचे म्हणत, नशिबा दोष देत होते..

हरेक क्षणाला, तुझे पाप वाढत होते,
तुझा घडा भरण्याची, मी वाट पहात होते..

बेधुन्द तू, गाडीखाली येता, मी विधवा झाले होते !!
तुझा अंत होता, माझे नवजीवन सुरु झाले होते !!

नको असलेल्या मुलींना सरकार संभाळणार?

सकाळी पहिला चहा घेत घेत, सकाळ हातात घेतला आणि हेड्लाईन वाचली, "नको असलेल्या मुलींना सरकार संभाळणार, मुलींच्या वाढत्या भ्रुणहत्या थांबवण्यासाठी सरकार ने उचलेलेले पाउल.." वगैरे वगैरे...या बातमीनुसार, भारताच्या राजधानीत हजार पुरुषांमागे महिलांचे प्रमाण फक्त ८२१ आहे.. राजधानीत ही अवस्था तर मग देशत इतरत्र काय परिस्थिती असेल ह्याची कल्पना ही करवत नाही!
कोण जबाबदार आहे य परिस्थितीला??? रुढी, परंपरा की समाज?? रुढी आणि समाज कायमच पुरुषप्रधान आहेत.. बाई अगदी अवकाशाला जरी गवसणी घालून आली तरी, रुढी आणि प्रथा मात्र तिला कायम उपभोग्य वस्तूच ठरवत आल्या आहेत !!
हुंडा आणि विवाहाच्या इतर चालिरिती मुलीच्या कुटूंबावर कर्जाचा डोंगर उभा करतात.. अजुनही समाजात, लग्न हेच मुलीच्या आयुष्याचे अंतिम ध्येय मानले जाते! मग गरीब आई बाप तरी काय करणार बिचारे? मुलीला जन्म देऊन तिच्या लग्नावर आयुष्यभराची कमाई खर्च करण्यापेक्षा, तिला जन्मच देऊ नये, असा साध सोपा स्वार्थी विचार ते करत असावेत.
पण या उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे तरी, स्त्रियांचे समाजिक स्थान बदलेल असे थोडीच आहे? स्त्रियांचे महत्व वाढेल कदाचित.. पण पुन्हा एकदा एक उपभोग्य वस्तू म्हणून.. कुणी सांगावे... प्रत्येक स्रीला द्रौपदी व्हावे लागेल कदाचित... बापरे...केवळ कल्पना ही किती भयावह आहे !! कधी संपणार ही मुलींची दुरावस्था?? मुलींच्या भ्रुणहत्येस जबाबदार असणरी मानसिक आणि सामाजिक स्थिती कधी बदलणार...सरकारने असे घोषित केल्याने मूळ प्रश्न थोडीच सुटणार आहे?
रुढी आणि परंपरेच्या नावाखाली चालणारी, मुलीची आणि तिच्या पालकांची पिळवणूक थांबली तरच परिस्थिती बदलेल असे नाही का वाटत तुम्हाला?? चला, सगळे मिळून प्रयत्न करु... हे बदलण्याचा !!

तू भेटशील तेंव्हा...

तू भेटशील तेंव्हा,
खूप काही बोलायचे आहे..
थोडे फार भांडण आणि,
खुपसे प्रेम करायचे आहे...
प्रत्येक विरहक्षणाचा,
तुला जाब विचारायचा आहे...
तो हरेक क्षण मला,
व्याजासकट वसूल करायचा आहे..
मनी साठवलेल्या क्षणांचा
एकेक पदर उलगडायचा आहे..
तू न केलेल्या प्रत्येक फोन ची,
तुला शिक्षा द्यायची आहे...
इतके दिवस जातात का दुर?
म्हणत मी तुला रागवणार आहे,
माझ्यशिवाय कुठेही जाऊ नयेस
अशी सॉलिड धमकी देणार आहे..
पण हे सारे...
तू भेटशील तेंव्हा... !!
सध्यातरी तुझी वाट बघणे,
हा एकच छंद जिवाला जडला आहे...